Zekât Nedir? Şartları, Nisap ve Kimlere Verilir (2026)

Zekât nedir sorusunun kısa cevabı şu: zengin sayılan Müslümanın, belirli bir birikimin (nisap) üzerinden bir yıl geçtiğinde malının kırkta birini ihtiyaç sahiplerine vermesidir.

Ama nisap ne kadar, hangi mallar hesaba girer, Avusturya'da yaşayan biri zekâtını nasıl ve kime verir? Bu rehberde hepsini sade bir dille, adım adım bulacaksınız.

Zekât Nedir? Kısa Tanım

Sözlükte zekât; artma, bereket ve temizlenme anlamlarına gelir.

Dinî terim olarak ise zekât, nisap miktarı mala sahip olan Müslümanın, bu malın belirli bir kısmını Kur'an'da belirtilen kimselere karşılıksız ve mülk olarak vermesidir.

Zekât bir lütuf ya da gönüllü yardım değil, malın içinde ihtiyaç sahiplerinin hakkı olan bir ibadettir.

Gönüllü yapılan yardımlar ise sadaka ve sadaka-i câriye kapsamına girer.

Zekât Kimlere Farzdır? Zekâtın Farz Oluşu

Zekât, Kur'an-ı Kerim'de pek çok ayette namazla birlikte emredilir (örneğin Bakara 2/43, 2/110).

Hicretin ikinci yılında farz kılındığı kabul edilir ve İslam'ın beş şartından biridir.

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre zekâtın farz olması için kişinin şu şartları taşıması gerekir:

• Müslüman olmak,
• akıl sağlığı yerinde ve ergenlik çağında (âkil-bâliğ) olmak,
• temel ihtiyaçları ve yıllık borçları dışında nisap miktarı mala sahip olmak,
• bu malın artıcı nitelikte olması (para, altın, ticaret malı gibi),
• nisaba ulaşılan tarihten itibaren bir kamerî yıl (havl) geçmesi.

Kısacası maaş almak tek başına zekâtı gerektirmez.

Belirleyici olan, yıl sonunda elinizde nisabı aşan bir birikim kalıp kalmadığıdır.

Kur'an ve Sünnet'te Zekât

Kur'an'da zekât kelimesi, çoğu zaman namazla birlikte, otuzdan fazla yerde geçer.

Tevbe Suresi 103. ayette Peygamberimize, müminlerin mallarından sadaka (zekât) alması ve bununla onları arındırıp temizlemesi emredilir.

Tevbe Suresi 34–35. ayetler ise altın ve gümüşü biriktirip Allah yolunda harcamayanları açıkça uyarır.

Hz. Peygamber, İslam'ın beş esas üzerine kurulduğunu bildirmiş ve bunlardan birini zekât vermek olarak saymıştır (Buhârî, Îmân, 1; Müslim, Îmân, 19–22).

Bu yüzden zekât, isteğe bağlı bir iyilik değil; namaz ve oruç gibi temel bir ibadettir.

Zekâtın Şartları: Nisap, Havl ve Temel İhtiyaç

Nisap nedir, 2026'da ne kadar?

Nisap, bir kişinin zekât açısından "zengin" sayılması için gereken asgari birikim sınırıdır.

Diyanet İşleri Başkanlığı, para ve altın için nisabı 80,18 gram altın değeri olarak esas alır.

Euro karşılığı altın fiyatına göre her gün değişir. Bu yüzden sabit bir rakam yerine hesap gününün gram altın fiyatını kullanın.

Havl: Bir kamerî yıl şartı

Birikiminiz nisaba ulaştığı gün zekât yılınız başlar.

Bir kamerî (hicri) yıl, yaklaşık 354 gün sonra birikim hâlâ nisabın üzerindeyse zekât gerekir.

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre yıl içindeki artış ve azalmalara bakılmaz; yıl içinde eklenen maaş ve gelirler de yıl sonunda mevcut birikimle birlikte hesaba katılır.

Temel ihtiyaçlar ve borçlar düşülür

Oturduğunuz ev, kullandığınız araba, ev eşyası, giyecekler ve iş aletleri temel ihtiyaç sayılır ve zekâta girmez.

Bir yıl içinde ödemeniz gereken borçlar da birikimden düşülür.

Euro ile adım adım hesap ve örnek senaryolar için Avusturya'da zekât hesaplama rehberimize bakın.

Hangi Mallardan Zekât Verilir?

Zekâta tabi mallar dört ana gruptadır. Avusturya'da yaşayan biri için en sık karşılaşılanlar şunlardır:

Tarım ürünleri (öşür) ve hayvanların zekâtı ayrı hükümlere sahiptir; Avusturya'da çiftçilik yapıyorsanız bir din görevlisine danışın.

Kripto varlıklar konusunda Diyanet'in çekinceleri vardır; ayrıntıyı zekât hesaplama yazımızın kripto bölümünde bulabilirsiniz.

Zekât Nasıl Hesaplanır? Kırkta Bir Kuralı

Hesap aslında basittir:

1. Zekât yılı dolduğu gün tüm nakit, banka, altın, hisse ve ticari mallarınızın euro değerini toplayın.
2. Bir yıl içinde ödenecek borçlarınızı çıkarın.
3. Kalan tutar nisabın üzerindeyse tamamını 40'a bölün (ya da %2,5 ile çarpın).

Zekât Kimlere Verilir? (Özet)

Zekâtın kimlere verileceğini bizzat Kur'an belirler. Tevbe Suresi 60. ayette sekiz sınıf sayılır:

• Fakirler ve miskinler (hiçbir şeyi olmayanlar),
• zekât toplamakla görevli memurlar,
• kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler,
• hürriyetini kazanmaya çalışan köleler,
• borçlular,
• Allah yolunda olanlar,
• yolda kalmışlar.

Anne-baba, dede-nine, çocuk-torun ve eşe zekât verilmez; onlara bakmak zaten sizin sorumluluğunuzdadır.

Sekiz sınıfın ayrıntısını, kimlere verilmediğini ve yurt dışına zekât göndermeyi zekât kimlere verilir yazımızda ele aldık.

Zekât Ne Zaman Verilir? Ramazan Şart mı?

Zekâtın vakti, zekât yılınızın dolduğu gündür. Ramazan ayında verilmesi şart değildir.

Pek çok kişi sevabın kat kat olduğu Ramazan'ı tercih eder. 2027'de Ramazan'ın ilk günü 8 Şubat 2027'dir.

Zekâtı yıl dolmadan önceden (peşin) vermek Hanefî mezhebine göre caizdir; yıl içinde parça parça da verebilirsiniz.

Yıl dolduktan sonra ise zekâtı gereksiz yere geciktirmemek gerekir, çünkü bu ihtiyaç sahibinin hakkıdır.

Ramazan'a özgü diğer yükümlülükler için fitre 2027 Avusturya rehberine ve Ramazan 2027 bağış rehberine göz atabilirsiniz.

Zekât, Fitre ve Sadaka Arasındaki Fark

Fitrenizi online fitre bağışı sayfasından, gönüllü yardımlarınızı ise sadaka bağışı sayfasından verebilirsiniz.

Avusturya'da Yaşayanlar İçin Zekât: Pratik Bilgiler

Viyana, Innsbruck, Linz, Salzburg, Graz ya da Vorarlberg'de yaşıyor olun; zekât hükümleri aynıdır. Ama hesapta bazı yerel ayrıntılar önemlidir:

• Para birimi euro: Hesabı euro ile yapın, nisabı gram altının euro fiyatıyla bulun.
• Sparbuch ve Bausparvertrag: Tasarruf hesaplarındaki birikim zekâta dahildir.
• Türkiye'deki birikim: Türkiye'deki altın ve TL hesaplarınızı da euroya çevirip aynı hesaba katın.
• Kredi (Kredit) ve taksitler: Konut kredisinde yalnız önümüzdeki bir yılda ödenecek taksitler düşülür; bu konuda farklı görüşler olduğundan emin değilseniz danışın.
• Tarih takibi: Zekât yılınızın başladığı hicri tarihi bir kez not edin; her yıl aynı gün hesap yapın.

Avusturya'daki Müslümanların resmî temsil kurumu IGGÖ (Islamische Glaubensgemeinschaft in Österreich) ve Diyanet'in Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları, sorularınız için güvenilir başvuru noktalarıdır.

Bağışlarınızın vergi durumunu merak ediyorsanız Avusturya'da bağış vergiden düşülür mü yazımıza bakabilirsiniz.

Şehrinize özel bilgi için: Viyana'dan zekât ve kurban bağışı · Innsbruck ve Tirol'den zekât.

Zekât Online Nasıl Verilir?

Zekâtı kendiniz tanıdığınız bir ihtiyaç sahibine verebileceğiniz gibi, güvendiğiniz bir kurumu vekil tayin ederek de verebilirsiniz.

Austria Yetim Eli'de süreç şöyle işler:

1. Zekât bağışı sayfasını açın.
2. 20, 50, 100, 200, 500 € seçin ya da hesapladığınız tutarı yazın.
3. Sepete ekleyin; isterseniz fitre veya yetim sponsorluğu gibi başka bağışları da aynı sepete koyun.
4. Kart / Online (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay, EPS) veya PayPal ile ödeyin.
5. Teşekkür e-postası gelir; ödeme onaylanınca makbuzunuz e-postanıza gönderilir.

Havale tercih ederseniz banka hesap numaralarımızı kullanabilir, açıklamaya "Zekât" yazabilirsiniz.

Tüm adımlar, sık yapılan hatalar ve vekâlet niyeti için online zekât verme rehberini okuyun.

Zekât Hakkında Yaygın Yanlış Bilinenler

• "Sadece nisabı aşan kısmın zekâtı verilir." Yanlış. Nisap aşıldıysa birikimin tamamının %2,5'i verilir.
• "Zekât sadece Ramazan'da verilir." Yanlış. Vakit, kişinin zekât yılının dolduğu gündür.
• "Takı altınına zekât düşmez." Diyanet'in esas aldığı Hanefî görüşe göre ziynet altınları da zekâta tabidir.
• "Zekâtla cami veya kuyu yaptırabilirim." Diyanet'e göre zekât, ihtiyaç sahibi kişiye mülk olarak verilmelidir; cami, kuyu, okul gibi hayır işlerine harcanamaz.
• "Evim ve arabam varsa zekât veririm." Yanlış. Oturulan ev ve kullanılan araba temel ihtiyaçtır, hesaba girmez.
• "Eşimin altınlarının zekâtını ben veririm, benim birikimime eklerim." Her eş kendi malından sorumludur; hesap kişi başına ayrı yapılır. Eşinizin izniyle onun zekâtını onun adına ödeyebilirsiniz.

Yıllık Zekât Planı: 4 Adımda Düzen Kurun

Zekâtı her yıl kolayca yerine getirmek için basit bir düzen kurabilirsiniz:

1. Tarih belirleyin: Birikiminizin nisaba ulaştığı hicri tarihi veya tercih ettiğiniz sabit bir günü (ör. 1 Ramazan) takviminize kaydedin.
2. Liste tutun: Banka hesapları, altın, yatırım deposu ve borçlarınızı tek bir sayfada toplayın.
3. Hesaplayın: O günün gram altın fiyatıyla nisabı bulun, net birikimin %2,5'ini ayırın.
4. Geciktirmeden verin: Tutarı ayırdığınız gün online ödeyin; makbuzunuzu kayıtlarınıza ekleyin.

İsterseniz zekâtınızı yıl içine yayarak her ay küçük parçalar halinde de verebilirsiniz; yıl sonunda toplamı kontrol etmeniz yeterlidir.

Zekâtın Toplumsal ve Manevi Faydaları

Zekât, malı ve kalbi cimrilikten arındırır.

Zenginle fakir arasında bir köprü kurar; servetin yalnızca bir kesimde dolaşmasını engeller.

Bugün Afrika'dan Yemen'e, Filistin'den Afganistan'a milyonlarca aile temel gıdaya ve temiz suya erişemiyor. Doğru hesaplanıp zamanında verilen zekât, bu ailelerin hayatında somut bir fark yaratır.

Zekâtın bir faydası da vereni rahatlatmasıdır: Hesabı yapılmış ve zamanında verilmiş bir zekât, geriye kalan malın helal ve bereketli olduğuna dair gönül huzuru sağlar.

Zekâtın yanında gönüllü olarak Filistin acil yardım veya yetim projeleri gibi alanlara da destek olabilirsiniz.

Faaliyet gösterdiğimiz bölgeleri faaliyet ülkelerimiz sayfasında görebilirsiniz.

Kaynaklar: Din İşleri Yüksek Kurulu — Zekât nedir? · Din İşleri Yüksek Kurulu — Maaş ve ücret gibi gelirlerin zekâtı · Kur'an Yolu Tefsiri — Tevbe 9/60 · IGGÖ